Twee meter grote meervallen en spuwende zoetwatermosselen. Duiken is zeker niet alleen leuk in een Caribisch oord. ,,Elke Brabantse duikstek heeft zijn eigen karakter.’’

Door John Kraijenbrink

Een licht groene ‘mist’. Het zicht in de plas van Center Parcs De Kempervennen bij Valkenswaard, een metertje of vijf, zes. Aan de oppervervlakte schuilt een snoekje tussen de twijgen van een wilgenvlot. Een school baarsjes schiet weg. Dan … een grote, zwarte schaduw. Een boomstam? Een ton? Nee, het beweegt! Even slik ik als de twee meter lange meerval recht op me afkomt. Nog geen halve meter van mijn duikbril vandaan, draait hij om en duikt de diepte in.
De meerval is niet de enige attractie inde Brabantse wateren. ,,Snoeken van anderhalve meter, blauw/rood gekleurde stekelbaarzen, sponzen, zoetwaterkwallen en –kreeften, zwanenmossels van 30 centimeter en vette palingen.’’ Frank van Oosterhout, bioloog en voorzitter van de in Tilburg gevestigde Stichting Nederlandse Onderwaterparken, somt de ‘schoonheid’ van de Brabantse wateren op. ,,In het Nederlandse zoetwater zitten zeker honderd vissoorten en honderd waterplanten.’’
Brabant onder water is dus aantrekkelijk, vinden de duikscholen en –verenigingen. Zo aantrekkelijk dat ze op 10 september de sport promoten op de Tweede nationale Duikdag. Na het succes van vorig jaar in Westerhoven wordt die dit keer gehouden in recreatiegebied Bussloo vlakbij Deventer. Maar toegegeven het beeld dat een grijze snoek of bruine karper oproept, is niet te vergelijken met ‘plaatjes’ van tropische vissen met blauw-gele streepjes en groen met rode stipjes.
Duiken in Brabant heeft dan ook met instelling te maken, vindt Björn Vos, eigenaar van duikschool Wet World in Goirle. ,,Ik hoef niet naar het buitenland, Brabant onder water is verschrikkelijk mooi. Elke duikstek heeft zijn eigen karakter, alleen moet je dat willen en kunnen zien. In de tropen ben je omringd door honderden vissen, hier ga je op zoek naar die ene snoek. Als je die gevonden hebt, kan je wel doorzwemmen, maar waarom? Je hebt hem toch gevonden. Het is ontzettend mooi om te zien hoe een snoek op een voorn loert en hoe hij zijn aanval inzet. Zelf kan ik bijvoorbeeld minutenlang kijken naar een zoetwatermossel die water inneemt en weer uitspuugt.’’

Technisch
Tussen het riet in het Berkelse Rauwbraken schieten de grijze baarsjes, met hun fel rode vinnen, aan alle kanten weg. Een grote blankvoorn ziet de duikers rustig langs zwemmen. De vis is hier, tussen de rietstengels, op nog geen anderhalve meter diepte te vinden. Diep duiken hoeft in Brabant dus niet. In de zandafgravingen met hun kale bodems, heb je daar toch weinig te zoeken. Want wie even de bodem raakt, zwemt al snel in een ‘stofwolk’ rond, die het zicht van maximaal vijf meter nog verder beperkt.
Duiken in Nederland is dan ook moeilijker dan in tropische oorden als bijvoorbeeld Thailand of Australië. Bill Megens, duikinstructeur en eigenaar van Safe Diving in Eindhoven: ,,In de Rode Zee heb je veertig meter zicht. Daar vind je de weg naar de boot wel terug. Hier is dat beperkt tot twee meter, waardoor navigeren veel belangrijker is. Verder draag je hier een dikker pak tegen de kou dat een groot drijfvermogen heeft. Daardoor heb je meer gewicht nodig om te kunnen zinken, wat het weer moeilijker maakt om jezelf onder water gewichtloos te maken.’’
,,Juist die moeilijke omstandigheden hier maken duiken een sport,’’ vindt instructrice Ingrid Persons van duikschool Leven in Den Bosch. ,,Je duikt in Brabant voor de spectaculaire omstandigheden, in het buitenland voor de sightseeing.’’

Onderwaterhuis
Zwemmend langs het riet, speurend naar vis, staat er opeens een ‘Romeins beeld’. Hier, onder water! Het blijft zelfs niet bij eentje, er staat een heel beeldenpark op de bodem van het Rauwbraken bij Berkel-Enschot. Stuk voor stuk afgezonken als kijkattractie voor de duiker, want om de Brabantse wateren nog aantrekkelijker te maken, zijn in diverse plassen bezienswaardigheden neergelegd. Zo kan bijvoorbeeld in Best een onderwaterhuis (silo) bezocht worden, heeft het Wet World in de Beekse Bergen bij Hilvarenbeek een scheepswrak afgezonken en liggen in de plassen bij Westerhoven naast wrakken ook een wc-pot.
De Stichting Nederlandse Onderwaterparken, die de beeldentuin in Rauwbraken heeft afgezonken, heeft verder plannen voor de aanleg van ruïnes en een doolhof in diezelfde plas. Het idee achter de ‘parken’ is tweedelig. Enerzijds groeit de sport (naar schatting zijn er 100.000 actieve duikers) in Nederland. Anderzijds neemt het aantal duikmogelijkheden af, doordat plassen worden geprivatiseerd, tot verboden duikgebied verklaard of worden heropend voor zandwinning. ,,Ieder nieuw geopende plas wordt meteen tot viswater verklaard. Met duikers houden gemeenten geen rekening,’’ zegt Frank van Oosterhout, voorzitter van de stichting. ,,Voorzieningen zoals kleedgelegenheden of parkeerplaatsen bij het water, zodat je niet met je zware duikspullen hoeft te zeulen, zijn er niet. Vreemd, want veel plassen zijn niet aantrekkelijk voor vissers, omdat ze te diep zijn. Die kunnen dan mooi aangewezen worden voor duikers. Wij willen daar met gemeenten over gaan praten. Eén van onze doelen is immers promotie van de duiksport, want er is heel veel te zien in de Nederlandse wateren.’’